Nowe zasady finansowania opieki długoterminowej

Środowisko pielęgniarskie z uznaniem przyjęło decyzję Ministerstwa Zdrowia oraz Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji dotyczącą nowych zasad finansowania opieki długoterminowej. Dotyczy ona zarówno pielęgniarskiej opieki domowej, jak i świadczeń realizowanych w zakładach opiekuńczo-leczniczych. Po raz pierwszy od wielu lat AOTMiT wydała rekomendację, którą minister zdrowia zaakceptował w najwyższej możliwej wycenie. To wyraźny sygnał, że rola opieki długoterminowej w systemie ochrony zdrowia zaczyna być dostrzegana na poziomie decyzyjnym, co budzi nadzieję na dalsze zmiany w tym obszarze.

Przez lata świadczenia pielęgniarskie w opiece długoterminowej były niedoszacowane, a wiele podmiotów realizujących te usługi funkcjonowało na granicy opłacalności. Wpływy z Narodowego Funduszu Zdrowia nie pokrywały pełnych kosztów prowadzenia działalności, co skutkowało trudnościami w utrzymaniu kadry, ograniczeniami w dostępności świadczeń oraz brakiem możliwości rozwoju. Zatrudnienie pielęgniarki z tytułem magistra i specjalizacją, opiekującej się maksymalnie sześcioma pacjentami, nie pokrywało kosztów jej etatu, nie wspominając o kosztach utrzymania całej placówki.

Obecnie optymalna stawka osobodnia w pielęgniarskiej opiece domowej wynosi 61,82 zł plus dodatek 15,93 zł, co daje łącznie 77,75 zł. W przypadku opieki stacjonarnej obowiązuje stawka 9,40 zł za punkt osobodnia. Choć zmiany te pozwalają podmiotom na względnie stabilne funkcjonowanie, świadczenia pielęgniarskie nadal pozostają najniżej wyceniane w kontraktach z NFZ. Rekomendacja AOTMiT nr 72/2025 z dnia 25 czerwca przewiduje wzrost finansowania Funduszu o 16,94 mld zł, co umożliwi podwyższenie stawek ryczałtów umownych w sektorze opieki długoterminowej. Podpisanie około 35 tysięcy aneksów do umów z NFZ ma przełożyć się na realne podniesienie wycen usług pielęgniarskich zarówno w opiece domowej, jak i instytucjonalnej.

Samorząd zawodowy pielęgniarek i położnych podkreśla, że opieka długoterminowa powinna być traktowana jako strategiczny element systemu ochrony zdrowia. Z danych przedstawionych przez Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych wynika, że aż 77 procent seniorów deklaruje chęć pozostania jak najdłużej we własnym domu. Opieka domowa jest przy tym od 30 do 50 procent tańsza niż opieka stacjonarna, zmniejsza liczbę hospitalizacji i poprawia komfort życia pacjentów. Świadczenia realizowane w środowisku pacjenta są co najmniej równie skuteczne jak opieka szpitalna, szczególnie w przypadku osób wymagających długotrwałego wsparcia.

Zmiany w finansowaniu poprawiają stabilność placówek i umożliwiają utrzymanie ciągłości świadczeń, jednak nie są rozwiązaniem docelowym. Stawki nadal nie odzwierciedlają rzeczywistych kosztów, a pielęgniarska opieka długoterminowa pozostaje na końcu listy pod względem wyceny. Samorząd zawodowy traktuje obecne zmiany jako krok wstępny i zapowiada dalsze działania na rzecz zapewnienia adekwatnych środków finansowych, które zagwarantują trwałość i jakość świadczeń. Wzmacniana jest również samodzielność pielęgniarskiej opieki środowiskowej w ramach podstawowej opieki zdrowotnej i opieki długoterminowej, z myślą o dobru pacjentów oraz stabilności pracy pielęgniarek i położnych.

Pomimo pozytywnych zmian, środowisko pielęgniarskie zwraca uwagę na szereg nierozwiązanych problemów. Czas oczekiwania na świadczenia sięga nawet roku, a nadwykonania - czyli świadczenia realizowane ponad limit - są opłacane jedynie w 50 procentach. Szacowane nadwykonania za poprzedni rok sięgają 60 milionów złotych. Dodatkowo, przy określaniu nowych wycen nadal stosowane są przestarzałe zasady, na przykład w zakresie rozliczania kosztów dojazdu. W sierpniu 2024 roku przedstawiciele środowiska pielęgniarskiego spotkali się z wiceministrem zdrowia Jerzym Szafranowiczem, licząc na konstruktywną rozmowę w sprawie rozwiązania problemów związanych z niskimi wycenami świadczeń. Od tamtej pory nie nastąpiły jednak żadne konkretne działania. W odpowiedzi na postulaty wiceminister podkreślił trudną sytuację finansową systemu ochrony zdrowia, co może ograniczać możliwości dalszego zwiększania finansowania.