Nowe kryteria kontraktowania opieki długoterminowej: spór o "kompleksowość" i ryzyko marginalizacji świadczeniodawców

Ministerstwo Zdrowia zakończyło konsultacje projektu rozporządzenia zmieniającego zasady oceny ofert w postępowaniach NFZ na świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej. Najnowsza propozycja znacząco wzmacnia punktację za tzw. "kompleksowość", czyli posiadanie w strukturze świadczeniodawcy takich komórek, jak poradnie specjalistyczne, oddziały szpitalne czy laboratoria diagnostyczne. Oddziały opieki długoterminowej, powstałe dzięki pieniądzom z KPO, będą preferowane przy kontraktowaniu. Pojawiają się jednak obawy, że przy zawieraniu umów na świadczenia ZOL, stracą mniejsze placówki, które mają doświadczenie i z powodzeniem działały do tej pory.

Zdaniem wielu podmiotów, rynkowy efekt może być jednoznaczny: preferencja dla nowych szpitalnych oddziałów tworzonych m.in. ze środków KPO oraz osłabienie pozycji mniejszych, wyspecjalizowanych placówek ZOL/ZPO i świadczeniodawców PODD, którzy dotychczas zapewniali opiekę na podstawie umów podwykonawczych.

Zgłaszający uwagi - w tym Polskie Towarzystwo Opieki Długoterminowej, Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych, Koalicja "Na pomoc niesamodzielnym" oraz wieloletni świadczeniodawcy - argumentują, że premiowanie infrastruktury szpitalnej jest sprzeczne z podstawową funkcją opieki długoterminowej, realizowanej wobec pacjentów niewymagających hospitalizacji. Podkreślają również, że obniżenie punktacji za ciągłość opieki marginalizuje doświadczenie i stabilność podmiotów działających od lat, a premiowanie poradni specjalistycznych ignoruje realia systemu kolejkowego.

Ministerstwo Zdrowia odrzuciło większość zgłoszonych uwag, wskazując, że kluczowym celem projektowanych zmian jest zapewnienie "kompleksowej opieki" oraz uporządkowanie standardów. Resort podkreśla, że zmiana nie narusza zasady równego traktowania, a wprowadzenie okresu przejściowego do końca 2027 r. ma umożliwić podmiotom dostosowanie się do nowych wymagań.

Dodatkową oś sporu stanowią wymogi dotyczące pokojów jednoosobowych z pełnym węzłem sanitarnym. Przedstawiciele środowiska pielęgniarskiego alarmują, że w przypadku pacjentów z demencją lub znaczną niesamodzielnością rozwiązanie to może zwiększać ryzyko wypadków i izolacji. MZ utrzymuje jednak, że sale jednoosobowe poprawiają komfort, wspierają proces opiekuńczo-leczniczy i mogą pełnić funkcję izolatek.

Eksperci wskazują, że sama zmiana kryteriów nie poprawi dostępności ani jakości opieki długoterminowej bez adekwatnego wzmocnienia finansowania. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że z systemu znikną doświadczone placówki, a nowe zasady – zamiast uporządkować rynek - doprowadzą do jego destabilizacji.

Magdalena Osińska-Kurzywilk, Prezes Zarządu Koalicji "Na pomoc niesamodzielnym": - Jako Koalicja od początku wyrażaliśmy sprzeciw wobec proponowanych zmian dotyczących kontraktowania świadczeń w opiece długoterminowej. Naszym zdaniem w procesie tym powinny być nadal brane pod uwagę podmioty, które od wielu lat funkcjonują na rynku, znają lokalne potrzeby zdrowotne, realia pracy w danym regionie, współpracują z pobliskimi szpitalami i mają doświadczenie w opiece nad pacjentami w środowisku domowym. Zapewnienie ciągłości kontraktowania jest kluczowe dla stabilności systemu i bezpieczeństwa pacjentów. Uważamy również, że obecne propozycje mogą przyczynić się do pogłębienia problemów finansowych szpitali. W ramach KPO planuje się tworzenie nowych oddziałów opieki długoterminowej przy placówkach szpitalnych, które - mimo braku doświadczenia w realizacji tego typu świadczeń - będą mogły stosunkowo łatwo uzyskać kontrakty. Takie działania mogą w praktyce osłabić wyspecjalizowane, środowiskowe podmioty funkcjonujące od lat. Podkreślamy, że jest to sprzeczne z polityką deinstytucjonalizacji, która zakłada możliwie jak najdłuższe utrzymanie pacjenta w środowisku domowym, a dopiero w dalszej kolejności kierowanie go do opieki stacjonarnej. Obecne propozycje wzmacniają rozwiązania instytucjonalne, a nie wspierają rozwój opieki domowej. Z rosnącym niepokojem obserwujemy także sytuację wokół pielęgniarskiej opieki długoterminowej. Podejmowane działania mogą realnie zagrażać podmiotom, które od wielu lat świadczą te usługi i stanowią fundament opieki środowiskowej. W naszej ocenie prowadzi to do marginalizowania wyspecjalizowanych pielęgniarskich świadczeniodawców i wypychania ich z rynku opieki długoterminowej. Jest to sprzeczne z założeniami deinstytucjonalizacji i wygląda raczej na próbę łatania problemów finansowych szpitali powiatowych kosztem innych podmiotów działających w środowisku opieki długoterminowej.

Więcej: www.rynekzdrowia.pl

Raport z konsultacji dostępny jest TUTAJ.