Farmaceuci mogą odegrać większą rolę w opiece nad seniorami. Jest apel o wdrożenie przeglądów lekowych

Rosnąca liczba osób starszych oraz coraz częstsze stosowanie przez seniorów wielu preparatów jednocześnie sprawiają, że bezpieczeństwo farmakoterapii staje się jednym z istotnych wyzwań dla systemu ochrony zdrowia. Właśnie tego obszaru dotyczy interpelacja skierowana do Ministra Zdrowia przez posła Marcina Józefaciuka, który zwrócił uwagę na potrzebę pełniejszego wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad pacjentami geriatrycznymi.

W interpelacji poseł Marcin Józefaciuk wskazuje, że problem wielolekowości wśród osób starszych wymaga systemowych rozwiązań. Seniorzy często przyjmują kilka, a niekiedy kilkanaście różnych leków, co zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, niebezpiecznych interakcji czy powielania terapii o podobnym działaniu. Szczególnym problemem pozostaje także stosowanie preparatów, które nie zawsze są odpowiednio dostosowane do aktualnego stanu zdrowia pacjenta.

Zdaniem posła jednym ze sposobów ograniczenia tych zagrożeń mogłoby być szersze włączenie farmaceutów w proces monitorowania terapii poprzez regularne przeglądy lekowe. Takie działania pozwalają na analizę stosowanych preparatów, wychwycenie potencjalnych problemów związanych z farmakoterapią oraz przekazanie lekarzowi informacji, które mogą pomóc w optymalizacji leczenia.

W Polsce przeprowadzano już pilotażowe działania dotyczące przeglądów lekowych, a część farmaceutów zdobyła dodatkowe kwalifikacje z zakresu opieki farmaceutycznej, w tym pracy z pacjentami starszymi. Środowisko farmaceutyczne podkreśla, że posiada wiedzę i kompetencje umożliwiające identyfikację ryzyka związanego z wielolekowością, wspieranie procesu ograniczania zbędnych terapii oraz poprawę bezpieczeństwa stosowanych leków.

Jednocześnie zwracana jest uwaga na konieczność lepszego wykorzystania tych kompetencji w praktyce. Sama analiza farmakoterapii nie zawsze przekłada się bowiem na zmianę leczenia, jeśli nie istnieje skuteczny mechanizm współpracy między farmaceutą a lekarzem prowadzącym pacjenta. Zdaniem zwolenników rozwiązania potrzebne są jasne zasady komunikacji oraz formalne procedury umożliwiające uwzględnianie rekomendacji wynikających z przeglądów lekowych.

Poseł Marcin Józefaciuk zwrócił się do Minister Zdrowia z prośbą o odpowiedź na pytania:

1. Jakie są wyniki przeprowadzonych dotychczas pilotaży przeglądów lekowych, w szczególności w zakresie poprawy bezpieczeństwa farmakoterapii, ograniczenia liczby niepożądanych interakcji lekowych oraz zmniejszenia liczby hospitalizacji związanych z błędami lekowymi?
2. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie prace nad wdrożeniem przeglądów lekowych jako świadczenia finansowanego ze środków publicznych? Jeżeli tak, na jakim etapie znajdują się te prace oraz jaki jest przewidywany harmonogram ich realizacji?
3. Ilu farmaceutów ukończyło dotychczas szkolenia lub studia podyplomowe związane z opieką farmaceutyczną w geriatrii oraz wykonywaniem przeglądów lekowych?
4. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby seniorów przyjmujących jednocześnie co najmniej pięć leków oraz skali problemu polipragmazji w Polsce?
5. Czy analizowano możliwość objęcia przeglądami lekowymi w pierwszej kolejności pacjentów geriatrycznych, pacjentów wielochorobowych oraz osób przyjmujących wiele leków jednocześnie? Jeżeli tak, jakie są wyniki tych analiz?
6. W jaki sposób Ministerstwo Zdrowia ocenia potencjał farmaceutów w zakresie wspierania procesu depreskrypcji oraz ograniczania ryzyka działań niepożądanych związanych z wielolekowością?
7. Czy rozważane jest stworzenie formalnego mechanizmu przekazywania lekarzom wyników przeglądów lekowych wraz z obowiązkiem odniesienia się do przedstawionych rekomendacji lub ich uwzględnienia w procesie terapeutycznym?
8. Jakie działania podejmuje lub planuje podjąć Ministerstwo w celu lepszego wykorzystania kompetencji farmaceutów w opiece nad osobami starszymi oraz poprawy współpracy między lekarzami, farmaceutami i innymi zawodami medycznymi?
9. Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało rozwiązania funkcjonujące w innych państwach Unii Europejskiej, w których przeglądy lekowe stanowią stały element opieki nad seniorami? Jeżeli tak, które rozwiązania uznano za możliwe do wdrożenia w Polsce?
10. Czy planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne mające na celu zwiększenie udziału farmaceutów w monitorowaniu skuteczności i bezpieczeństwa farmakoterapii osób starszych?

Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na przedstawione pytania może stać się ważnym elementem dalszej dyskusji dotyczącej miejsca farmaceutów w polskim systemie ochrony zdrowia. Wobec starzejącego się społeczeństwa i rosnącego znaczenia leczenia wielochorobowości potrzeba skutecznych narzędzi nadzoru nad farmakoterapią będzie prawdopodobnie coraz większa.

Z treścią interpelacji można zapoznać się TUTAJ.