Samodzielność nie kończy się z wiekiem. Jak wspierać aktywność i niezależność na każdym etapie starzenia?

Zachowanie samodzielności i mobilności nie zależy wyłącznie od wieku czy stanu zdrowia. To efekt działań podejmowanych przez całe życie oraz odpowiednio dopasowanego wsparcia, które zmienia się wraz z potrzebami pacjenta. Taki przekaz wybrzmiał podczas wystąpienia dr n. o zdr. Beaty Stepanow, wiceprezes Koalicji "Na pomoc niesamodzielnym" podczas konferencji zorganizowanej z okazji Światowego Tygodnia Kontynencji w Warszawie.

Wykład wpisywał się w założenia projektu "Mobilni i Samodzielni", którego celem jest promowanie działań wspierających mobilność, sprawność funkcjonalną i niezależność osób starszych poprzez odpowiednio dobraną profilaktykę, leczenie oraz opiekę.

Sześć poziomów opieki

Podczas wystąpienia Wiceprezes Koalicji zaprezentowała model 6 poziomów opieki, pokazujący, że troska o samodzielność powinna być procesem ciągłym, realizowanym przez całe życie. Model nie skupia się wyłącznie na ograniczeniach wynikających z wieku czy choroby, ale podkreśla działania, które na każdym etapie mogą wspierać aktywność, bezpieczeństwo i jakość życia pacjenta.

Takie podejście zakłada odejście od myślenia o opiece wyłącznie w kontekście leczenia chorób. Znacznie ważniejsze staje się zapobieganie utracie sprawności i tworzenie warunków umożliwiających jak najdłuższe zachowanie niezależności.

Profilaktyka przede wszystkim

Kluczowym elementem utrzymania niezależności jest profilaktyka. To właśnie w okresie pełnej sprawności można najskuteczniej wpływać na przyszłą kondycję organizmu. Regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta, wykonywanie badań profilaktycznych oraz dbałość o zdrowie psychiczne i funkcje poznawcze zwiększają szanse na zachowanie sprawności przez długie lata. Istotne jest jednak nie tylko wykonanie badań, ale również właściwa interpretacja wyników i zaplanowanie dalszych działań wspólnie z personelem medycznym.

Wraz z pojawieniem się chorób przewlekłych coraz większego znaczenia nabiera dobra organizacja opieki. Zdaniem dr Beaty Stepanow jednym z największych problemów pacjentów jest brak spójności zaleceń przekazywanych przez różnych specjalistów. Rozbieżne rekomendacje mogą powodować dezorientację, utrudniać leczenie i obniżać zaufanie do terapii. Dlatego tak ważna jest współpraca lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów, dietetyków oraz innych członków zespołu terapeutycznego, którzy wspólnie planują proces leczenia i wspierania pacjenta.

Mobilność to nie tylko ruch

Mobilność to znacznie więcej niż możliwość poruszania się. Obejmuje również ocenę sprawności funkcjonalnej, zapobieganie upadkom oraz troskę o elementy często niedoceniane, takie jak zdrowie stóp. Nie mniej istotna pozostaje kondycja funkcji poznawczych, ponieważ to właśnie utrata pamięci i orientacji bywa dla wielu seniorów większym źródłem obaw niż ograniczenia ruchowe. Regularna ocena sprawności umysłowej oraz podejmowanie działań wspierających pracę mózgu powinny być stałym elementem opieki nad osobami starszymi.

Wsparcie musi zmieniać się wraz z potrzebami

W miarę postępu procesu starzenia zmieniają się również potrzeby pacjenta. Początkowo największe znaczenie mają działania profilaktyczne i utrzymanie aktywności, natomiast na kolejnych etapach coraz większą rolę odgrywają odpowiednio dobrane wyroby medyczne, rozwiązania ułatwiające codzienne funkcjonowanie oraz przygotowanie rodziny do pełnienia funkcji opiekuna. Wsparcie powinno być planowane z wyprzedzeniem, aby zarówno pacjent, jak i jego bliscy wiedzieli, z jakich form pomocy mogą korzystać w zależności od zmieniającej się sytuacji zdrowotnej.

Rodzina stanowi niezwykle ważny element całego procesu. To właśnie najbliżsi często jako pierwsi zauważają zmieniające się potrzeby seniora i wspólnie z personelem medycznym mogą skutecznie wspierać utrzymanie możliwie najwyższego poziomu samodzielności. Odpowiednia edukacja opiekunów oraz znajomość dostępnych form wsparcia pomagają lepiej przygotować się do kolejnych etapów opieki.

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z wystąpienia było podkreślenie, że samodzielność nie jest wartością, którą można oceniać wyłącznie w kategoriach pełnej niezależności lub jej całkowitego braku. Nawet w przypadku pojawienia się chorób czy ograniczeń funkcjonalnych możliwe jest podejmowanie działań pozwalających utrzymać jak największą sprawność i aktywność. Odpowiednio dobrane metody rehabilitacji, nowoczesne rozwiązania wspomagające oraz indywidualnie zaplanowana opieka mogą znacząco poprawiać komfort życia i umożliwiać zachowanie samodzielności w takim zakresie, jaki jest możliwy dla konkretnej osoby.

Równie ważna jest zmiana sposobu myślenia o procesie starzenia. Zamiast pytać, czy osoba starsza nadal jest samodzielna, warto skoncentrować się na tym, jakie działania mogą pomóc jej jak najdłużej zachować niezależność. Takie podejście przesuwa punkt ciężkości z ograniczeń na możliwości i pokazuje, że celem opieki nie jest wyłącznie leczenie chorób, ale przede wszystkim wspieranie jakości życia, bezpieczeństwa oraz aktywności na każdym etapie starzenia.

Źródło: www.ntm.pl