Opieka długoterminowa: ponad miliard na rozwój, ale kolejki i braki kadrowe wciąż pozostają wyzwaniem

Opieka długoterminowa staje się jednym z najważniejszych wyzwań polskiego systemu ochrony zdrowia.  Ministerstwo Zdrowia odpowiadając na interpelację nr 17343 posła Marcina Józefaciuka przedstawiło informacje dotyczące realizowanych inwestycji w opiekę długoterminową. Z dokumentu wynika, że w latach 2024-2026 sektor otrzymał znaczące wsparcie finansowe, głównie dzięki środkom z Krajowego Planu Odbudowy. Resort zapowiada rozwój infrastruktury, zwiększenie liczby miejsc opieki oraz dalsze wzmacnianie dostępności świadczeń dla rosnącej populacji osób starszych i niesamodzielnych. Jednocześnie odpowiedź pokazuje, że największym wyzwaniem pozostają kadry medyczne i opiekuńcze.

Ponad 1,5 mld zł na rozwój opieki długoterminowej i geriatrii

Resort zdrowia poinformował, że w latach 2024-2026 na rozwój geriatrii i opieki długoterminowej przeznaczono 55,18 mln zł środków krajowych oraz 1,48 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy. Znaczna część tych środków ma wesprzeć rozwój zakładów opiekuńczo-leczniczych (ZOL), zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych (ZPO) oraz innych form opieki nad osobami wymagającymi długotrwałego wsparcia.

To odpowiedź na zmiany demograficzne oraz narastające kolejki do opieki instytucjonalnej. Polska należy do najszybciej starzejących się społeczeństw w Europie, a liczba osób wymagających wielomiesięcznej lub wieloletniej opieki stale rośnie. Coraz więcej pacjentów opuszcza szpitale z potrzebą dalszego leczenia, rehabilitacji i pielęgnacji, których nie są w stanie zapewnić rodziny bez wsparcia systemowego.

Pierwotny plan finansowy NFZ na 2026 rok przewidywał przeznaczenie 4,388 mld zł na opiekę długoterminową, jednak w trakcie roku środki zwiększono do 5,116 mld zł (wzrost o ponad 16%) Dodatkowo do oddziałów wojewódzkich NFZ przekazano 166,7 mln zł na zakontraktowanie nowych świadczeń.

Inwestycje mają zwiększyć liczbę dostępnych miejsc w ZOL-ach

Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że środki z KPO są przeznaczane przede wszystkim na rozwój infrastruktury i zwiększenie potencjału placówek. Zgodnie z zapowiedzią resortu, jednym z najważniejszych efektów prowadzonych inwestycji ma być utworzenie lub przekształcenie 2 921 łóżek opieki długoterminowej w 15 województwach. Ma to poprawić dostępność świadczeń zwłaszcza w regionach, gdzie kolejki do tego typu opieki są najdłuższe.

Dla wielu podmiotów oznacza to możliwość modernizacji budynków, zakupu wyposażenia oraz dostosowania placówek do rosnących wymagań zdrowotnych i opiekuńczych pacjentów. To szczególnie istotne w kontekście wielochorobowości, zaburzeń poznawczych oraz ograniczeń funkcjonalnych, które coraz częściej dotyczą pacjentów objętych opieką długoterminową.

Równolegle prowadzone są inwestycje w innych regionach Polski, nie objętych finansowaniem KPO. Takim przykładem są inwestycje warte blisko 160 mln zł, realizowane ze środków własnych miasta stołecznego Warszawy przez Stołeczne Centrum Opiekuńczo-Lecznicze. W ich wyniku zostanie m.in. rozbudowana liczba łóżek w opiece długoterminowej.

Wyższe wymagania jakościowe

Równolegle ze wzrostem nakładów finansowych zmieniają się wymagania wobec placówek opieki długoterminowej. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2 kwietnia 2026 roku zakłady opieki długoterminowej mają obowiązek dostosusowania się do wymagań określonych w "standardzie organizacyjnym opieki zdrowotnej" do dnia 31 sierpnia 2026 roku. Standard organizacyjny ma na celu zapewnienie dobrostanu pacjenta, w szczególności przez poprawę lub utrzymanie jego stanu zdrowia, poszanowanie jego podmiotowości i autonomii, ochronę jego intymności, wsparcie w zachowaniu sprawności adekwatnej do jego stanu zdrowia oraz w utrzymaniu kontaktów rodzinnych i społecznych, a także zapewnienie odpowiedniej edukacji zdrowotnej. Zmiany te mają poprawić jakość opieki nad pacjentami objętymi opieką długoterminową, wymagającymi nadzoru wielu specjalistów.

Największym problemem nadal są kadry

Mimo rekordowych inwestycji odpowiedź Ministerstwa Zdrowia wskazuje pośrednio na problem, który od lat ogranicza rozwój opieki długoterminowej: brak personelu. Placówki mają trudności z pozyskaniem lekarzy, pielęgniarek, opiekunów medycznych, fizjoterapeutów i terapeutów zajęciowych.

To właśnie niedobory kadrowe mogą stać się główną barierą dalszego rozwoju sektora. Utworzenie nowych łóżek i modernizacja budynków nie oznaczają automatycznie zwiększenia dostępności świadczeń, jeśli zabraknie pracowników gotowych do opieki nad pacjentami.

Potrzebne nie tylko inwestycje, ale i stabilne finansowanie

Drugie ważne pytanie dotyczy finansowania funkcjonowania nowych miejsc po zakończeniu programów inwestycyjnych. Środki z KPO pozwalają wyremontować lub wybudować infrastrukturę, jednak bieżące działanie placówek zależy od wysokości kontraktów z Narodowym Funduszem Zdrowia. Na dzisiaj NFZ otrzymał z budżetu państwa na ten cel nieco powyżej 166 mln zł.

Dla świadczeniodawców kluczowe będzie więc nie tylko uzyskanie wsparcia inwestycyjnego, ale także zapewnienie stabilnego finansowania świadczeń w kolejnych latach. Bez tego część nowo utworzonych miejsc może okazać się trudna do utrzymania.

Nadal wiele znaków zapytania

Ponad miliard zł przeznaczone na rozwój tego obszaru daje szansę na zwiększenie liczby miejsc opieki i poprawę warunków leczenia osób niesamodzielnych w 15 województwach, które zostały potraktowane przez rząd priorytetowo. Jednocześnie powodzenie tych działań będzie zależało od rozwiązania problemów kadrowych oraz zapewnienia trwałego finansowania świadczeń po zakończeniu inwestycji. To właśnie te dwa elementy zdecydują, czy rekordowe nakłady przełożą się na rzeczywistą poprawę dostępności opieki dla pacjentów.

Z treścią odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia na interpelację nr 17343 można zapoznać się TUTAJ.